Деконструкцизмын шинэ оргил ба цөлийн дундах дэлхийн урлагийн шинэ төв (Guggenheim Abu Dhabi)

Орчин үеийн архитектурын салбарын хамгийн их анхаарал татаж буй үйл явдлуудын нэг нь дэлхийн хэмжээний соёл, урлагийн томоохон төслүүд ээлж дараалан ашиглалтад орж буй явдал юм. Тэдгээрийн дундаас Арабын Нэгдсэн Эмират Улсын Абу Даби хотын Saadiyat Island-д сүндэрлэж буй Guggenheim Abu Dhabi музей онцгой байр суурийг эзэлж байна.

Энэхүү музейн ерөнхий төлөвлөгөө анх 2006 онд танилцуулагдсан ч эдийн засгийн нөхцөл байдал, дэлхийн цар тахал зэрэг олон хүчин зүйлээс шалтгаалан бүтээн байгуулалт нь 15 гаруй жилийн турш хойшлогдсон юм. Харин өнөөдөр төслийн ажил эцсийн шатандаа орж, архитектурын дүр төрх нь бүрэн тодрон гарч ирснээр дэлхийн архитектурын салбарынхны анхаарлыг дахин татаж байна.

Энэхүү бүтээл нь деконструкцизмын урсгалын хамгийн нэр хүндтэй төлөөлөгчдийн нэг, Притцкерийн шагналт архитектор Фрэнк Гэри (Frank Gehry)-гийн архитектурын үзэл санаа Ойрх Дорнодын хөрөнгө оруулалт, байгаль цаг уур, уламжлалт соёлтой хэрхэн нэгдэн шинэ үнэ цэн бүтээж болохыг тод харуулсан жишээ болж байна.

Музей нь нийт 30,000 м² талбайтай бөгөөд Нью-Йорк дахь анхны Guggenheim музейгээс ойролцоогоор 12 дахин том, Guggenheim сангийн хамгийн том музей болохоор төлөвлөгджээ.

Барилгын гадна төрхийг харахад хамгийн түрүүнд анхаарал татах элемент нь 100 метр хүртэл өндөрт өргөгдөн байрласан аварга том конус хэлбэрийн байгууламжууд юм. Өнгөц харахад эдгээр нь Фрэнк Гэригийн танил болсон чөлөөт, задгай хэлбэрийн уран сэтгэмжийн үргэлжлэл мэт санагдах боловч үнэн хэрэгтээ тухайн бүс нутгийн байгаль, уур амьсгалтай салшгүй холбоотой инженерийн шийдэл юм.

Эдгээр конусууд нь Персийн булангийн орнуудад олон зууны турш хэрэглэгдэж ирсэн уламжлалт агааржуулалтын байгууламж болох салхин цамхаг (Wind Tower буюу Barjeel)-аас санаа авчээ. Конусууд нь халуун агаарыг дээш татаж, сэрүүн агаарыг дотогш чиглүүлэн байгалийн агаарын урсгалыг бий болгох замаар дотоод орчны дулааны ачааллыг бууруулах үүрэгтэй. Ийнхүү уламжлалт архитектурын мэдлэгийг орчин үеийн инженерчлэлтэй хослуулсан нь тогтвортой хөгжлийн зарчмыг илэрхийлсэн чухал шийдэл болжээ.

Музейн үндсэн бүтэц нь 11 конус хэлбэрийн цамхаг болон дөрвөлжин хэлбэрийн цул бетон биетүүдийн огтлолцлоос бүрдэх бөгөөд эдгээр нь олон түвшин, олон хэмжээст орон зайн өвөрмөц зохиомжийг бий болгожээ.

Дотор зохион байгуулалтын хувьд 1960-аад оноос хойших орчин үеийн дүрслэх урлаг, медиа арт, том хэмжээний инсталляц зэрэг төрөл бүрийн бүтээлийг дэлгэн үзүүлэх зориулалттай 28 уян хатан галерей төлөвлөгдсөн байна. Гадна фасадын хүчтэй илэрхийлэлтэй харьцуулахад үзэсгэлэнгийн танхимууд нь төвлөрөл, тайван байдлыг эрхэмлэсэн цэгцтэй орон зайн шийдэлтэй бөгөөд урлагийн бүтээлийг илүү тод мэдрэх боломжийг бүрдүүлжээ.

Нийтлэгчийн тэмдэглэл

Фрэнк Гэригийн архитектур бүтээлүүд олон арван жилийн турш магтаал, шүүмжлэлийг зэрэг дагуулсаар ирсэн. Архитектурын онолд "архитектур нь хэлбэр дүрс бус, харин орон зайг бүтээх урлаг" гэсэн үзэл давамгайлдаг. Өөрөөр хэлбэл, концепц, үйл ажиллагаа, хүний хөдөлгөөний урсгал, ашиглалтын логикоос эхлэн дотоод орон зайгаа төлөвлөсний дараа хамгийн оновчтой хэлбэр бий болох нь архитектурын үндсэн зарчим гэж үздэг.

Энэ өнцгөөс харахад Гэригийн бүтээлүүдэд ажиглагддаг эхлээд гадна хэлбэрийг тодорхойлж, дараа нь түүндээ нийцүүлэн дотоод орон зайг зохион байгуулдаг арга барилыг зарим судлаач "үндсэн ба туслах үүргийг сольсон төлөвлөлт" хэмээн шүүмжилдэг.

Гэвч деконструкцизмын философийг ойлговол энэхүү шүүмжлэл өөр өнцгөөс тайлбарлагдана. Деконструкцизм нь уламжлалт дүрэм, симметр, тогтсон хэв маягийг эвдэж, хэрэглэгчид урьд өмнө мэдэрч байгаагүй шинэ орон зайн туршлага, сэтгэлзүйн цочрол, гайхшралыг төрүүлэхийг зорьдог урсгал юм. Энэ утгаараа Гэригийн архитектур нь зөвхөн барилга бус, харин хүний орон зайн ойлголтыг сорьсон урлагийн бүтээл гэж хэлж болно.

Цөлийн элсэн дунд ослын буулт хийсэн аварга хөлгүүд мэт харагдах конусууд энэ удаад ч мөн деконструкцизмын философийг шинэ түвшинд хүргэж, урьд өмнө байгаагүй орон зайн мэдрэмжийг төрүүлж чадах болов уу?

Олон жилийн хүлээлт, өргөн хүрээний маргаан, өндөр хүлээлтийн эцэст үүд хаалгаа нээхэд бэлэн болсон Guggenheim Abu Dhabi музей дэлхийн архитектур, урлагийн салбарын дараагийн чухал бэлгэ тэмдэг болох эсэхийг архитектурын ертөнц амьсгаа даран ажиглаж байна.